Muzykologia

Historia

Początki księgozbioru muzykologicznego sięgają roku 1922 i powstania Seminarium Muzykologicznego na uniwersytecie w Poznaniu – wiążą się nierozerwalnie z historią poznańskiej muzykologii od czasów międzywojennych aż po czasy współczesne. Pieczątki sygnujące poszczególne egzemplarze obrazują przemiany, jakim ulegała poznańska muzykologia, począwszy od utworzenia Seminarium Muzykologicznego, poprzez Zakład Muzykologiczny, Musikwissenschaftliches Institut w okresie II wojny światowej, powojenny Zakład Muzykologii aż po Katedrę Muzykologii. Dary prywatne i instytucjonalne pozyskiwane dzięki licznym kontaktom polskim i zagranicznym pracowników naukowych poznańskiej muzykologii tworzą najbardziej wartościową część księgozbioru muzykologicznego.

1988 – 1991 – przejęcie cennego daru od szwajcarskiego muzykologa prof. Kurta von Fischera, pochodzącego z jego prywatnej biblioteki, obejmującego książki, czasopisma muzykologiczne, wydawnictwa nutowe i mikrofilmy w ilości ok. 2500 vol.

2001-2003 uzyskanie dotacji finansowej z niemiecko-szwajcarskiej Fundacji Ernst von Siemens Musikstiftung w ramach wsparcia dla bibliotek muzycznych w Polsce w wysokości 12 500 EURO rocznie, przyznanej na kolejne 2 lata na zakup zagranicznych publikacji, wydawnictw encyklopedycznych, edycji nutowych i literatury pomocniczej z zakresu muzyki XX wieku.

2004 – dar w postaci kolekcji 1200 płyt analogowych z muzyką klasyczną, od muzyki dawnej po muzykę współczesną, ofiarowany Bibliotece Katedry Muzykologii przez Państwa Erwina i Gizelę Schanzer, cennej ze względu na szeroki repertuar oraz różnorodność wykonawczą utworów.

2006 – dar w postaci kolekcji 486 płyt analogowych i 76 kompaktowych, w większości kompletnych edycji operowych wydanych w latach 1950 – 2000, ofiarowany Bibliotece Katedry Muzykologii przez dr Anette Godefroid z Berlina.

2007 – dar w postaci kolekcji 62 librett operowych przekazanej Bibliotece Katedry Muzykologii przez Fundację „Teatro Regio” w Turynie.

2013 – dar prof. Jana Stęszewskiego w postaci ok. 1000 vol. książek i nut, obejmujący unikatowe w Polsce antologie pieśni ludowej z terenu Europy: polskie, orawskie, czeskie, słowackie, słoweńskie, morawskie, ukraińskie, białoruskie, rumuńskie, bułgarskie, litewskie, niemieckie,  węgierskie, ruskie, kazachskie oraz folklor muzyczny pozaeuropejski: antologie muzyki ludowej z terenu Meksyku, Chin, Japonii; publikacje z zakresu szeroko rozumianej etnomuzykologii: księgi konferencyjne, monografie, opracowania oraz muzykologii historycznej od średniowiecza do czasów współczesnych z zachodniego obszaru językowego; nuty z kanonu  muzyki polskiej od średniowiecza do klasycyzmu oraz pojedyncze egzemplarze czasopism. Pokazują one stan badań muzyki ludowej europejskiej i w/w obszarów pozaeuropejskich w  XX wieku. Wiele z nich to publikacje z dedykacjami autorskimi dla  prof. Stęszewskiego, co wskazuje na szerokie naukowe i osobiste kontakty Profesora.

2014 – dar prof. Jana Stęszewskiego w postaci ok. 300 vol. publikacji etnomuzykologicznych w formie nadbitek.

 

Zbiory

Specjalistyczny księgozbiór (ok. 35 000 vol.) obejmuje literaturę z zakresu nauk muzykologicznych i pokrewnych, czasopisma muzyczne, nuty drukowane, dokumenty dźwiękowe i audiowizualne oraz inne materiały związane z praktyką muzyczną. Profil zbiorów jest podporządkowany badaniom naukowym realizowanym przez pracowników naukowych Katedry Muzykologii oraz prowadzonym przez nich zajęciom dydaktycznym. Dotyczy więc takich zagadnień, jak historia muzyki od antyku po XXI wiek, muzyka pozaeuropejska, muzyka popularna, estetyka muzyki, krytyka muzyczna, edytorstwo i praktyka wykonawcza, historia notacji muzycznej, harmonia, kontrapunkt, instrumentologia, akustyka muzyczna, analiza muzyczna, edytorstwo i praktyka wykonawcza.

  • Książki – ok. 10.000 vol. Kolekcja książek obejmuje swym zasięgiem muzykę zachodniego obszaru językowego, etnomuzykologię, muzykę popularną, jazz, instrumentologię, praktykę wykonawczą, etc.
    Wzbogaca ją obszerny zbiór słowników, encyklopedii, katalogów tematycznych i bibliografii.
  • Edycje nutowe – ok. 10.000 vol. Kolekcja obejmuje antologie nutowe, kompletne edycje dzieł kompozytorów, np. W.A. Mozarta, J. S. Bacha, P. Hindemitha, O. Messiaena etc. oraz pojedyncze dzieła w formie partytur, wyciągów fortepianowych czy ksiąg głosowych. W zbiorach znajdują się również cenne wydania faksymilowe kompozycji, głównie muzyki dawnej.
  • Czasopismaok. 6.500 vol. (link) Kolekcja obejmuje 200 tytułów czasopism, w tym 144 zagranicznych i 56 polskich. Większość z nich to kompletne roczniki takich kluczowych czasopism, jak Acta Musicologica, Archiv fur Musikwissenschaft, Early Music History, Journal of Musicology, Journal of the American Musicological Society, Revue de Musicologie, Rivista Italiana di Musicologia. Tematyka czasopism oprócz historii muzyki dotyczy również etnomuzykologii, instrumentacji, praktyki wykonawczej, edukacji muzycznej oraz interdyscyplinarnych badań w muzykologii.
  • Dokumenty dźwiękowe i audiowizualne ok. 8.000 vol. Kolekcja obejmuje w większości muzykę europejską, nagrania operowe, etnomuzykologiczne, polską muzykę współczesną, muzykę popularną oraz kolekcje nagrań historycznych.
  • Prace magisterskie, doktorskie i habilitacyjne – 418 vol. Kolekcja obejmuje prace magisterskie i licencjackie oraz doktorskie i habilitacyjne z lat 1950 – 2013, obronione w Katedrze Muzykologii UAM.

Od 2011 roku Biblioteka Katedry Muzykologii jest członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Bibliotek Muzycznych IAML (International Association of Music Libraries, Archives and Documentation Centres) oraz prowadzi działalność w ramach Sekcji Bibliotek Muzycznych SBP.

 

W 2015 roku, w związku z powstaniem Biblioteki Wydziału Historycznego UAM i zmianą struktury bibliotek instytutowych, Biblioteka Katedry Muzykologii zostaje przekształcona w Sekcję muzykologii BWH. Jej księgozbiór tworzy wydzieloną kolekcję muzykologiczną nowo powołanej biblioteki. Podstawowy kanon dyscypliny, sklasyfikowany i uporządkowany działowo, jest udostępniony w wolnym dostępie, umożliwiając czytelnikowi szeroki wybór materiałów. Część kolekcji, usytuowana w odrębnej, oszklonej przestrzeni, wraz z wyciszoną salą odsłuchu tworzy wydzielony DZIAŁ MUZYKALIA . Zabezpiecza on prawidłową działalność dydaktyczną Katedry Muzykologii. Znajdują się tu nuty drukowane z kanonu dydaktycznego, wszystkie wydawnictwa typu Dzieła Wszystkie oraz zbiory fonograficzne: nagrania dźwiękowe i audiowizualne na różnych nośnikach (płyty analogowe, CD i DVD).

Piśmiennictwo dotyczące zbiorów biblioteki:

  • Zbiory Biblioteki Zakładu Muzykologii, w: M. Jagielska, H. Kozak, B. Zakrzewska-Nikiporczyk, Przewodnik po sieci bibliotecznej UAM i innych bibliotekach naukowych miasta Poznania, Poznań 1984, s. 83-84.
  • Wilgocki Jerzy, Zagraniczne czasopisma muzyczne w bibliotekach polskich, Poznań 1993.
  • Wilgocki Jerzy, Polnische musikwissenschaftliche Zeitschriften aus der Perspektive von 80 Jahren (1911 – 1991), w: Fontes Artis Musicae 39, 1992 Heft 1.
  • Skalska Karolina, Współczesny warsztat informacyjny bibliotekarza muzycznego – próba charakterystyki, w: Europejska kultura muzyczna w polskich bibliotekach i archiwach, A. Patalas, St. Hrabia, Kraków 2008, s. 409 – 423.
  • Bether Liliana, Zbiory Kurta von Fischera ofiarowane Katedrze Muzykologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu: katalog, Poznań 2002.
  • Bether Liliana, Kolekcja mikrofilmów prof. Kurta von Fischera – źródła rękopiśmienne i drukowane, w: Biblioteka Muzyczna. Music Library 2007 – 2009, Warszawa. Sekcja Bibliotek Muzycznych SBP. Polska Grupa Narodowa IAML 2010, s. 167-187.
  • Bether Liliana, Etnomuzykologiczne nagrania dźwiękowe na świecie. Historia i przegląd wybranych kolekcji [referat wygłoszony podczas IV Ogólnopolskiej Konferencji Fonotek zorganizowanej przez Sekcję Fonotek SBP w Łodzi w dn. 25-26.10.2012].
  • Bether Liliana, Wybrane kolekcje dźwiękowe on-line na świecie. Praktyka-edukacja-promocja [referat wygłoszony podczas XIII Ogólnopolskiej Konferencji Bibliotekarzy Muzycznych i V Ogólnopolskiej Konferencji Fonotek „Biblioteki muzyczne-fonoteki : inspiracja czy przeżytek”, zorganizowanej przez Sekcje Bibliotek Muzycznych SBP oraz Sekcje Fonotek SBP w Bydgoszczy w dn. 21-23.10.2013].
  • Nizińska Hanna, Fundacja Ernst von Siemens Musikstiftung dla Biblioteki Katedry Muzykologii, w: Życie Uniwersyteckie, 2004 nr 1.
  • Nizińska Hanna, Magia czarnego krążka. Kolekcja operowa Katedry Muzykologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w: Pierwsza Ogólnopolska Konferencja Fonotek: Fonoteka wczoraj, dziś jutro, Warszawa 11-12 May 2007 = The First Polish National Sound Library Conference: Sound Libraries yesterday, today and tomorrow, Warsav 11-12 May 2007, Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Biblioteka Narodowa, 2008, s. 107 – 114.
  • Nizińska Hanna, Polskie druki muzyczne z XIX wieku w Bibliotece Katedry Muzykologii  UAM w Poznaniu w: Biblioteka Muzyczna. Music LIbrary 2007 – 2009, Warszawa, Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Sekcja Bibliotek Muzycznych. Polska Grupa Narodowa IAML, 2010, s. 69 – 86.
  • Nizińska Hanna, Działalność edytorska ks. Józefa Surzyńskiego w świetle idei cecyliańskich” [referat wygłoszony podczas Konferencji „Kościelne Zbiory Muzyczne w bibliotekach Polskich” w Gnieźnie zorganizowanej przez Sekcję Bibliotek Muzycznych SBP -Polska Grupa Narodowa IAML we współpracy z Archidiecezjalną Komisją ds. Śpiewu, Muzyki Kościelnej i Służby Liturgicznej oraz Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie, w dn. 26-28.09.2012].
  • Nizińska Hanna, Konferencja: Kościelne zbiory muzyczne w bibliotekach polskich-sprawozdanie, w: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy Nr 1(31), Katowice 2013, s. 123-126.
  • Nizińska Hanna, Integracja i specjalizacja. Zbiory muzyczne w interdyscyplinarnej bibliotece wydziałowej [komunikat wygłoszony podczas referat wygłoszony podczas XIII Ogólnopolskiej Konferencji Bibliotekarzy Muzycznych i V Ogólnopolskiej Konferencji Fonotek „Biblioteki muzyczne-fonoteki: inspiracja czy przeżytek”, zorganizowanej przez Sekcje Bibliotek Muzycznych SBP oraz Sekcje Fonotek SBP w Bydgoszczy w dn. 21-23.10.2013].

 

Hanna Nizińska